Wat hebben we daarvoor gedaan?

We hebben in 2025 actief gewerkt aan het ‘Gezond en actief leven akkoord’. Zo zijn er voor ouderen vitaliteitsdagen geweest en is valpreventie aangeboden. De nationale wandeluitdaging heeft in Voorburg en Leidschendam plaatsgevonden. We hebben ingezet op een verbreding van Welzijn op Recept met de module kunst en bewegen op recept. In Leidschendam-Noord is een groep jonge ouders samengekomen in het kader van kansrijke start die werkt met de methodiek van ‘Cuddle and Care’. Dit is gericht op de hechting. Voor de sociaal domein activiteiten vanuit GALA/IZA wordt er verwezen naar hoofdstuk 6.

Afvalinzameling
In 2024 heeft het college maatregelen geïdentificeerd die kunnen bijdragen aan het verminderen van het restafval. In 2025 zijn hiervan vier maatregelen doorgevoerd: het invoeren van betalen voor het ophalen van grofvuil, het verkleinen van de openingen van ondergrondse GFT-containers, het stimuleren van het gebruik van GFT-bakjes en de inzet van de mobiele milieustraat voor de inzameling van kleine apparaten en klein chemisch afval (KCA).
Daarnaast is gestart met het inregelen van de pilot afvalvrije scholen in combinatie met lessen over afval. Avalex heeft in kaart gebracht waar extra GFT-containers nodig zijn. Ook is onderzoek gedaan naar een verlaging van de inzamelfrequentie van restafval. Hieruit is gebleken dat een frequentie van eenmaal per drie weken niet haalbaar is.
Op verzoek van de raad is tevens onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden en gevolgen van de invoering van een restafvaltarief in de gemeente. Dit dient als startpunt voor een toekomstige discussie over een eventuele aanpassing van het afvalbeleid.

Bodem, Lucht, Geluid en Externe veiligheid
Bodem en water zijn sturend in de ruimtelijke ordening. Daarom wordt bij ieder ruimtelijk initiatief, gemiddeld circa 75 per jaar, een bodemadvies opgesteld. In 2025 zijn in totaal 114 bodemadviezen uitgebracht. Daarnaast worden jaarlijks meer dan 250 verzoeken om bodemonderzoeksgegevens behandeld. In enkele gevallen is, ten behoeve van een initiatief, bodemverontreiniging verwijderd of veilig afgedekt, zoals bij Herenstraat 42 en de Leidsekade.
De verplichte registratie van warmte-koudeopslagsystemen (WKO’s) in de landelijke Basisregistratie Ondergrond is door de Omgevingsdienst Haaglanden op orde gebracht. Ook de ontsluiting van bodemdata uit milieukundige onderzoeken via landelijke databases verloopt conform planning, zoals verantwoord in ENSIA.
Ter verbetering van de luchtkwaliteit is een subsidieregeling ingesteld voor het vervangen van oude brommers door elektrische exemplaren voor inwoners die dit anders niet kunnen bekostigen. Dit draagt bij aan schonere lucht en stimuleert fietsen als vorm van beweging. In dit verband is ook het asfalteren van fietspaden uitgevoerd. Aangezien de luchtkwaliteit grotendeels wordt beïnvloed door regionale factoren, vindt samenwerking plaats binnen het Schone Lucht Akkoord. Bij vergunningverlening wordt voor kwetsbare bestemmingen extra aandacht besteed aan luchtkwaliteit. Verplaatsing van bijvoorbeeld scholen is niet realistisch, omdat vrijwel de gehele stad nabij snelwegen ligt; daarom wordt ingezet op maatregelen aan gebouwen.
Onderzoek naar geluidsreductie op de Veursestraatweg heeft geleid tot de keuze voor een geluidreducerend wegdektype bij de herinrichting. Daarnaast wordt de bebouwde komgrens met circa 650 meter verplaatst, zodat verkeer langzamer rijdt en de geluidsbelasting afneemt. Overige knelpunten uit het Programma Actieplan Geluid zijn vooralsnog niet oplosbaar, omdat maatregelen op die locaties niet mogelijk zijn vanwege verkeersveiligheid, doorstroming of technische beperkingen, zoals het ontbreken van mogelijkheden voor stiller asfalt op kruisingsvlakken.

De stresstest voor wateroverlast in de stad is in 2022 uitgevoerd. In 2025 is voor het eerst een stresstest voor grondwateroverlast uitgevoerd. Hieruit blijkt dat door verdroging de grondwaterstanden verder onder het oppervlaktewaterpeil zakken dan eerder het geval was, waardoor het effect van klimaatverandering op de grondwaterstanden nu zichtbaar is.

De klimaatstresstest voor wateroverlast in het buitengebied is uitgevoerd door de provincie. Daarmee is inzichtelijk gemaakt waar het buitengebied onderloopt bij extreme neerslag, vergelijkbaar met de situatie in Limburg enkele jaren geleden. De stresstesten voor hittestress en waterveiligheid uit 2019 zijn nog actueel en daarom niet opnieuw uitgevoerd.

Naar aanleiding van deze inzichten is het Hoogheemraadschap van Rijnland gestart met de voorbereiding van de dijkversterking Starrevaart en Oostvlietweg in het buitengebied. Op aandringen van de gemeente heeft de provincie het beschermingsniveau van de Polder Klein Starrevaart verhoogd, in lijn met andere polders. Op basis van de stresstesten zijn circa 85 wateradviezen uitgebracht bij ruimtelijke initiatieven, voornamelijk voor woningbouw en verbouw.

Voor de verbetering van de waterkwaliteit is gestart met de voorbereiding van natuurvriendelijke oevers en zones in de Broeksloot, het Mariënpark en de Schadeken. Nabij de Oude Bleijk/A4 is samen met woningbouwcorporaties een natuurvriendelijke oever aangelegd en de sloot verbreed ten behoeve van de water- en klimaatopgave bij de nieuwbouw aan de Venestraat/Nieuwstraat en ter ondersteuning van de doelen uit de Kaderrichtlijn Water.

De water- en vergroeningsopgave op particuliere percelen is gestimuleerd via communicatie en voorlichting. De inzet van de tegeltaxi is hierbij toegenomen ten opzichte van eerdere jaren. Met woningbouwcorporaties wordt gewerkt aan het afkoppelen van daken; het eerste project nabij de Evertsestraat is afgerond. Met het rioolvervangingsproject Ridder Snouckaertlaan is circa 2 hectare verhard oppervlak afgekoppeld van de gemengde riolering.

Het beheer en onderhoud zijn uitgevoerd conform het Water- en rioleringsplan (WRP). In totaal is circa 2 miljard liter afvalwater ingezameld en getransporteerd naar de eindrioolgemalen van de hoogheemraadschappen en vervolgens verpompt naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie Harnaschpolder en, vanuit Stompwijk, naar Leiden-Zuid. De laatste watergangen in gemeentelijk beheer zijn deze winter gebaggerd tot op de vaste bodem. Daarmee is de onderhoudscyclus afgerond en zal deze over enkele jaren opnieuw starten. Door het vergroten van de waterdiepte en het beperken van de nalevering van voedingsstoffen uit de waterbodem, en in combinatie met het jaarlijks schonen van watergangen en het verwijderen van kroos, is een verbetering van de waterkwaliteit zichtbaar.