Afwijking programma Sociaal domein

Het saldo van baten en lasten van het programma Sociaal Domein is ten opzichte van de begroting 2025 in totaal € 6.620.000 voordelig. Hieronder wordt ingegaan op de onder- en overschrijdingen. 

Baten € 3.921.000 voordelig

Inkomensregelingen (€ 1.873.000 voordeel)
Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. Bij de beschikking van de BUIG die eind 2025 bekend is geworden is het macrobudget naar boven bijgesteld. Daarnaast is een hoger bedrag ontvangen voor de loonkostensubsidie dan de T-2 regeling. Zie ook de raadsbrief met iBabs-nummer 4461.

Dienstverlening aan Voorschoten en Wassenaar (€ 264.000 voordeel)
De opbrengsten van de gemeenten Voorschoten en Wassenaar voor de uitvoering op het gebied van Werk en Inkomen vallen op basis een verlaging van het relatieve aandeel van Leidschendam-Voorburg hoger uit. De werkwijze van het aanpassen van de procentuele verdeling van de kosten over de drie gemeenten wordt vanaf 2026 aangepast (vaste index), zodat er geen sprake meer is van een verschil aan het einde van het jaar.

Noodopvang vluchtelingen (€ 602.000 voordeel)
Binnen de gemeente zijn een aantal noodopvanglocaties voor vluchtelingen die met verschillende regelingen gefinancierd worden. De grootste verschillen betreffen de locatie aan de Overgoo voor de Oekraïense vluchtelingen (€ 914.000 hogere opbrengsten) in verband met capaciteitsuitbreiding en het Azc aan het Stationsplein, waarbij de opbrengst aan toeristenbelasting een latere startdatum had dan was opgenomen in de tweede tussentijdse rapportage (€ 341.000 lagere opbrengsten).

Voorgesteld wordt om het voordeel bij resultaatbestemming van het jaarrekeningsaldo toe te voegen aan de reserve Vluchtelingenopvang. De reserve Vluchtelingenopvang voorziet in een buffer voor toekomstige ontwikkelingen op vluchtelingenopvang die op de gemeente afkomen als gevolg van de voortdurende situatie in Oekraïne en de ontwikkelingen rondom de noodopvang en het asielbeleid in Nederland (spreidingswet) enerzijds en de verlaging van het normbedrag per opvangplek.

Arbeidsparticipatie (€ 171.000 voordeel)
De vergoedingen over voorgaande jaren in het kader van de arbeidsparticipatie waren niet geraamd:
€ 91.000 voor de matchmakers en € 80.000 voor de ESF (Europees Sociaal Fonds) subsidie.

Toeslagenaffaire (€ 753.000 voordeel)
De opbrengsten van de SPUK voor de Toeslagenaffaire zijn hoger dan geraamd, hier staan tevens hogere lasten tegenover.

Wet Inburgering en Onderwijsroute (€ 233.000 voordeel)
Voor de uitvoeringskosten van de inburgering van statushouders worden twee specifieke uitkeringen ontvangen. De periode van inburgering duurt momenteel drie jaar. De specifieke uitkering mag uitgegeven worden gedurende deze periode. Tegenover dit voordeel staan ook hogere lasten.

Uitkeringen Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) (€ 239.000 nadeel)
De uitgaven aan uitkeringen op grond van het Bbz laten een nadeel zien van € 239.000. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de uitkeringen die onder de oude specifieke uitkeringen vallen lager zijn uitgevallen dan geraamd. Als gevolg hiervan zijn ook de bijbehorende inkomsten lager. De omvang van deze uitkeringen kan van jaar tot jaar sterk variëren, omdat deze afhankelijk is van het aantal aanvragen en de individuele situaties van zelfstandigen.

Huuropbrengsten IKC (€ 160.000 voordeel)
Tegenover dit voordeel staat een nadeel op de baten van programma 4 Onderwijs. Dit wordt verklaard doordat de begrote huurinkomsten van de Integrale Kind Centra (IKC) op programma 4 staan en de realisatie op dit programma verantwoord wordt.

Overige afwijkingen
Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 104.000 voordelig.

Lasten € 2.698.000 voordelig

Langer Zelfstandig Wonen (€ 2.144.000 voordeel)
In 2025 zijn enkele beschikkingen afgegeven in het kader van Langer Zelfstandig Wonen. In overleg met de accountant zijn deze uitgaven echter nog niet in 2025 verantwoord, omdat de bijbehorende prestatie – de realisatie van collectieve woningaanpassingen in nieuwbouw – nog niet heeft plaatsgevonden.
Doordat de lasten in 2025 lager uitvallen, is ook de onttrekking aan de reserve Langer Zelfstandig Wonen lager dan geraamd. De financiële claim van de afgegeven beschikkingen blijft op de reserve rusten totdat de prestatie daadwerkelijk is geleverd.

Wet Inburgering en Onderwijsroute (€ 218.000 nadeel)
Er zijn meer kosten gemaakt voor de inburgering van statushouders. De periode van inburgering duurt momenteel drie jaar. De specifieke uitkering mag uitgegeven worden gedurende deze periode. Tegenover dit nadeel staat een hogere verantwoording van de opbrengsten, zie de toelichting bij de specifieke uitkering. 

(Nood)opvang vluchtelingen (€ 577.000 voordeel)
De gemeente heeft in 2025 kosten gemaakt rondom het organiseren van de opvang van de vluchtelingen uit Oekraïne, zoals huur-, personeels- en energiekosten, kosten voor beveiliging en leefgeld. De daadwerkelijke lasten zijn lager uitgevallen waardoor er een voordeel op de lasten is ontstaan van € 747.000.
Naast deze locatie zijn er kosten gemaakt voor de voorbereiding van een doorstroomlocatie (€ 80.000) en hogere lasten voor de Amv locatie aan de Overgoo (€ 78.000).
Voorgesteld wordt om het voordeel bij resultaatbestemming van het jaarrekeningsaldo toe te voegen aan de reserve vluchtelingen.

Inkomensregelingen (€ 1.056.000 voordeel)
De verschillen binnen de diverse inkomensregelingen werden veroorzaakt door:

·        Uitkeringen Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz (€ 717.000 voordeel, 2% afwijking) (BUIG). In tegenstelling tot landelijke ontwikkelingen was er binnen de gemeente Leidschendam-Voorburg een daling van het aantal uitkeringsgerechtigden. Daarnaast was de invulling van het aantal statushouders lager dan verwacht wat ook effect heeft op de uitkeringen.
·        Uitkeringen specifieke uitkering Bbz (oude regeling) (€ 151.000 voordeel), zie ook het verschil in de baten.
·        Minimabeleid (€ 188.000 voordeel). In 2025 is het nieuwe minimabeleid gefaseerd ingevoerd en nog niet het volledige budget uitgegeven. Daarnaast was onterecht indexatie over alle regelingen uitgevoerd, dit wordt in 2026 weer gecorrigeerd.

De Binnenbaan (€ 331.000 voordeel) 
De bijdrage aan de Binnenbaan is lager, onder andere vanwege een versnelde uitstroom van het aantal Wsw-ers. Een gedeelte van deze groep gaat met vervroegd leeftijdspensioen.

Toerekening sociaal domein (€ 802.000 voordeel)
De toegerekende personele kosten binnen dit programma zijn lager uitgevallen dan geraamd. Dit wordt onder meer veroorzaakt door ontvangen UWV-vergoedingen voor zwangerschap en ziekteverzuim die niet waren begroot. Daarnaast zijn de salariskosten lager uitgekomen doordat niet alle formatieplaatsen gedurende het gehele jaar waren ingevuld. Tegelijkertijd zijn op enkele specifieke werkzaamheden, waaronder de uitvoering van werkzaamheden in het kader van de toeslagenaffaire, meer uren toegerekend dan vooraf was voorzien.

Toeslagenaffaire (€ 710.000 nadeel)
De toerekening van de lasten van aan de SPUK voor de Toeslagenaffaire zijn hoger dan geraamd, omdat een gedeelte van de salariskosten en kosten voor kwijtscheldingen gedeclareerd mocht worden. Hier was geen rekening mee gehouden in de begroting.

Jeugdhulp (€ 2.700.000 nadeel)
In 2025 is sprake van een stijging van de gemiddelde kosten per jeugdige die jeugdhulp ontvangt en in mindere mate van een toename van het aantal jeugdigen met jeugdhulp. Met name de kosten voor duurdere verblijfsvormen en geïntegreerde en hoogspecialistische GGZ zijn gestegen. Zo hebben kleinere groepen op verblijflocaties geleid tot hogere kosten per jeugdige. Daarnaast heeft het tekort aan passend zorgaanbod ertoe geleid dat in sommige gevallen relatief dure maatwerkafspraken moesten worden gemaakt.
Een beperkt aantal jeugdigen in verblijf en hoogspecialistische GGZ brengt bovendien zeer hoge kosten met zich mee. Deze ontwikkelingen hebben geleid tot een tekort op het jeugdzorgbudget. De inzet van het Actieplan Jeugd heeft de stijging van de jeugdzorgkosten wel enigszins kunnen beperken.
Tegenover dit tekort staat een voordeel van € 330.000 door de vrijval van een reservering voor zorgkosten uit voorgaande jaren. Er is een positieve ontwikkeling zichtbaar in het tijdig declareren door zorgaanbieders, waardoor het niet aannemelijk is dat deze zorgkosten alsnog zullen worden gedeclareerd.

Vastgoed (€ 123.000 voordeel)
Er zijn in 2025 er minder storingsmeldingen geweest bij de panden behorend bij het programma Sociaal Domein. Ook de kosten voor energie zijn gedaald.

Arbeidsparticipatie (€ 135.000 voordeel)
De kosten voor de re-integratietrajecten zijn lager omdat de kosten voor de trajecten nog lager waren dan geraamd. Dit is een eenmalig voordeel voor 2025.

Specifieke uitkering Integraal Zorg Akkoord (IZA) (€ 187.000 voordeel)
Het voordeel is behaald omdat geplande extra kosten voor het Sociaal Servicepunt zijn niet uitgegeven. Om de specifieke uitkering toch maximaal te benutten zijn er extra preventieve maatregelen ingezet welke vallen onder programma 7 Volksgezondheid en milieu. Op dat programma is daarom een nadeel.

Overige afwijkingen
Het totaal van de overige kleine afwijkingen is € 181.000 voordelig.

Voorgestelde overhevelingen:

·        Alleenverdieners problematiek: De regeling is geïmplementeerd in 2025, maar in 2026 en 2027 zal de regeling nog uitgevoerd moeten worden. Het is onduidelijk of het rijk hiervoor nog geld beschikbaar zal stellen, vandaar dat voorgesteld wordt de niet gebruikte gelden door te schuiven (€ 76.000).
·        Participatiewet in balans: De overgebleven incidentele middelen vanuit 2025 zijn nodig om de rest van de nieuwe regelingen te kunnen invoeren voor het komende jaar (€ 90.000).
·        Schuldhulpverlening: Vanwege het steeds groter wordende aantal mensen met problematische schulden is dit bedrag (€ 76.000) nodig om iedereen van voldoende ondersteuning te voorzien. Daarnaast is er bij de kadernota bespreking 2026-2029 in de gemeenteraad motie 897 aangenomen en zal een deel van deze middelen worden ingezet ten behoeve van het nieuwe communicatieplan schuldhulpverlening om zo meer mensen met financiële problemen te bereiken.
·        Sterk voor Noord: Op de verschillende opgaven binnen zijn een aantal projecten uit het uitvoeringsplan nog niet opgestart en daar is de overheveling voor gewenst.Het betreft bij Jeugd, jongeren en onderwijs is een aantal taalprojecten voor kinderen en hun ouders. Bij financiële zelfredzaamheid extra taal ondersteuning en bij fijn en veilig wonen extra inzet op jongeren en afval. Voorgesteld wordt om het saldo van € 148.000 over te hevelen naar 2026.
·        Actieplan Jeugd: In het Actieplan is een BI-analist opgenomen voor de jaren 2025 en 2026. De werving is echter pas eind 2025 gestart; de verwachting is dat begin 2026 iemand aangenomen wordt voor deze werkzaamheden. De inzet is daarom verschoven van 2025 en 2026 naar 2026 en 2027. Daarnaast is de ontwikkeling van de toegang uitgesteld naar 2026. (€ 400.000)

Relevante documenten

Beleidsplan re-integratie en participatie (iBabs nr. 3442)
Startnotitie doorontwikkeling subsidiesystematiek maatschappelijke functies (iBabs nr. 3769)
Plan van Aanpak GALA 2023-2026 (iBabs nr. 3482)
Informeren over koers Wmo beleid (iBabs nr. 3121)
Vaststellen visie op de Sociale basis (iBabs nr. 9898)
Dynamisch minimabeleid (iBabs nr. 3846)
Informeren over eindevaluatie welzijnsgesprekken (iBabs nr. 3937)
Actieplan Jeugd (iBabs nr. 3975)
Informeren over tussentijdse evaluatie programma Sterk voor Noord (iBabs nr. 3976)
Vaststellen Algemene subsidieverordening maatschappelijke subsidies Leidschendam-Voorburg 2026 (iBabs nr. 3790)
Vaststellen beleidsplan Schuldhulpverlening 2025-2028 (iBabs nr. 4008)