Vanaf verslagjaar 2023 moet het college volgens de gewijzigde Gemeentewet en het BBV in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording opnemen. De rechtmatigheidsverantwoording gaat over alle aspecten van financiële rechtmatigheid die geen invloed hebben op de getrouwheid van de jaarrekening. De formele verklaring staat in de jaarrekening, maar de toelichting hoort in de paragraaf Bedrijfsvoering, omdat die over interne beheersing, risicomanagement en controlesystemen gaat. In de paragraaf bedrijfsvoering verklaart het college alle niet-acceptabele afwijking en de (voorgenomen) herstelmaatregelen. Zo krijgt de raad niet alleen een oordeel, maar ook de achtergrondinformatie om zijn controlerende taak goed uit te voeren.
Toelichting begrotingscriterium
Het totaal van de geconstateerde onrechtmatigheden op het begrotingscriterium – zowel de programma’s als de kredieten - is € 1.285.000.
De onrechtmatigheden groter dan 5% van de verantwoordingsgrens betreffen:
· Programma Bestuur en ondersteuning: € 412.000
Vastgoed: De kosten vallen hoger uit dan begroot doordat er het afgelopen jaar meer storingen zijn geweest. Met name op de locatie Prinsenhof 4 hebben zich meerdere storingen en klimaat gerelateerde problemen voorgedaan. Daarnaast heeft een juridisch geschil met betrekking tot de locatie Van Alphenstraat 63 tot extra kosten geleid (€ 416.000 nadeel).
· Programma Volksgezondheid en milieu: € 519.000
IZA (Integraal Zorg Akkoord): € 393.000
Specifieke uitkering Integraal Zorg Akkoord (lasten): De lasten voor de specifieke uitkering op programma 7 zijn € 393.000 hoger dan geraamd, dit komt omdat er een verschuiving heeft plaatsgevonden met programma 6 Sociaal domein. De kosten voor IZA binnen dit programma hebben met name betrekking op preventieve maatregelen ter bevordering van de mentale gezondheid van jeugdigen. Dit wordt deels gecompenseerd door hogere opbrengsten. Zie de toelichting op de baten.
Specifieke uitkering Integraal Zorg Akkoord (baten): De baten voor de specifieke uitkering op programma 7 zijn € 155.000 hoger dan geraamd. Zie de toelichting op de lasten. Het voordeel behaald op programma 6 bedraagt € 187.000 voordelig, omdat geplande extra kosten voor het Sociaal Servicepunt zijn niet uitgegeven. Om de specifieke uitkering toch maximaal te benutten zijn er extra preventieve maatregelen ingezet welke vallen onder programma 7 Volksgezondheid en milieu. Op dat programma is daarom een nadeel.
Riolering: € 485.000
Bij het berekenen van de rioolheffing en de mutatie van de voorziening Riool bij de Begroting 2025 was de verwachting dat er meer rioolprojecten in 2024 zouden zijn afgerond, waarvoor de kapitaallasten in 2025 gaan starten. In de jaarrekening 2024 bleek dat er diverse projecten nog niet waren afgerond en dat dit een verlaging van de kapitaallasten in 2025 veroorzaakt van €375.000. Deze verlaging van de kapitaallasten heeft als effect dat er minder lasten op Riool zijn en er dus een storting in de voorziening Riool gedaan moet worden voor ditzelfde bedrag. Dit deel van de storting is niet begroot.
Daarnaast zijn er lasten op andere taakvelden die lager zijn dan verwacht, namelijk op taakveld Openbaar groen. Hier zit een voordeel op de lasten van € 110.000. Deze lasten tellen mee in de berekening van de mutatie met de voorziening riool. Als de lasten hier lager zijn, moet dit gestort worden in de voorziening riool maar dit gebeurt op een ander taakveld, namelijk taakveld Riolering. Dit geeft op dit taakveld een extra nadeel van € 110.000.
De effecten van dergelijke overschrijdingen worden pas laat in het jaar volledig zichtbaar. Dan is er onvoldoende tijd om dit voor te leggen aan de raad. Overschrijdingen zullen voortaan bij de 2 e Turap worden geïnventariseerd, zodat die nog tijdig aan de raad voorgelegd kunnen worden.
Toelichting Misbruik & oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
Het misbruik van gemeentelijke regelingen wordt door zorgvuldige processen en controles op de naleving van deze processen tegengegaan. Waar misbruik is vastgesteld wordt opgetreden. Uit de interne controles zijn geen significante tekortkomingen geconstateerd op de zorgvuldigheid van de doorgelopen processen.
Omdat het Misbruik- en oneigenlijk gebruik beleid (M&O-beleid) verouderd was is op 8 juli 2025 een nieuw M&O-beleid, waar zowel de effectiviteit als de werkbaarheid beter met elkaar in balans staan, vastgesteld.
In 2025 is een begin gemaakt met de uitvoering van een frauderisicoanalyse op het gebied van de Participatiewet.
In 2026 zullen de uitkomsten van deze en andere frauderisicoanalyses op een aantal processen worden besproken met de commissie Rekening & Audit .
Toelichting voorwaardencriterium
Het totaal van de geconstateerde onrechtmatigheden op het voorwaardencriterium is € 481.000.
De grootste onrechtmatigheden betreffen:
· Europees aanbesteden Central Point/Dustin € 238.000
De uitgaven aan crediteur Dustin zijn in 2024 als onrechtmatig aangemerkt. In 2025 is een aanbestedingstraject gestart, dat in het derde kwartaal van 2025 heeft geleid tot het afsluiten van een nieuw contract. Als gevolg hiervan zijn de uitgaven aan Dustin in 2025 deels nog onrechtmatig. Het betreft een bedrag van afgerond € 238.000.
In 2025 is het contract voor het leveren van het type IT-apparatuur dat op dit contract wordt geleverd, rechtmatig aanbesteed. Dit maakt onderdeel uit van een grotere actie waarbij het contractmanagement van IT-contracten wordt verbeterd.
· Europees aanbesteden Aebi Schmidt € 168.000
De gladheidsbestrijding wordt reeds tien jaar uitgevoerd door Aebi Schmidt in opdracht van de gemeente. Uit analyse is gebleken dat de uitgaven in 2025, ter hoogte van afgerond €168.000, de contractwaarde overschrijden. Hierdoor zijn deze uitgaven als onrechtmatig aangemerkt.
Voor de periode van 1 november 2025 tot en met 31 oktober 2026 is een adviesbrief (position paper) opgesteld. Hierin wordt onderbouwd waarom het noodzakelijk is om af te wijken van het geldende inkoopbeleid. Deze afwijking is vereist om de continuïteit van de gladheidsbestrijding te waarborgen en tegelijkertijd de rechtmatigheid van de uitgaven in de komende periode te herstellen. Met dit voorstel borgt de afdeling dat de uitgaven in de genoemde periode op rechtmatige wijze plaatsvinden.